Keywords :
Τεχνητή Νοημοσύνη, Αστική Ευθύνη, Αδικοπραξία, Ευρωπαϊκό Δίκαιο, Προστασία Καταναλωτών
Abstract :
[el] Η επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης (εφεξής “ΤΝ”) γίνεται αισθητή όλο και περισσότερο σε σχεδόν όλες τις
πτυχές της οικονομικής, κοινωνικής, και προσωπικής ζωής των ατόμων, επαναπροσδιορίζοντας τα δεδομένα στις
ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις και ενδεχομένως την ίδια την έννοια της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης. Περιηγητές
καθοδηγούμενοι από chatbots ΤΝ, μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού άμεσα διαθέσιμα στο ευρύ κοινό ικανά να
παράγουν τόσο κείμενο όσο και εικόνες και βίντεο καθ’υπόδειξη του χρήστη. Μία ολόκληρη αγορά που
εξελίσσεται ραγδαία και προδιαγνώσκεται να λάβει ανεπανάληπτες διαστάσεις μέσα στα επόμενα χρόνια έχει ήδη
παρεισφρήσει στις σχέσεις μεταξύ των ατόμων, απευθυνόμενη σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του
καταναλωτικού κοινού.
Σε αυτό το πλαίσιο ο ενωσιακός νομοθέτης, ιδιαίτερα θορυβημένος από την σαρωτική επιτυχία του ChatGPT από
το Νοέμβριο του 2022 και έπειτα, 1αποφάσισε να ρυθμίσει την ΤΝ προκειμένου να προστατέψει την ασφάλεια και
τα δικαιώματα των ατόμων που τη χρησιμοποιούν. Μέσα σε ένα πλούσιο πρόσφατο νομοπαρασκευαστικό έργο,
η ΤΝ ανάγεται σε προϊόν σύμφωνα με την πρόσφατα υιοθετημένη Ευρωπαϊκή Οδηγία για την ευθύνη λόγω
ελαττωματικών προϊόντων (revised Product Liability Directive) το οποίο λαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες ρίσκου
σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την ΤΝ - AI Act (εφεξής Κανονισμός για την ΤΝ), τόσο ανάλογα με τα
χαρακτηριστικά του όσο και ανάλογα με τη χρήση του, με διαφορετικές υποχρεώσεις, ανάλογα με την κατηγορία
στην οποία εμπίπτει, και περισσότερα πρόσωπα τα οποία δύνανται να καταστούν υπεύθυνα σε περίπτωση
παραβίασης των σχετικών κανόνων. Η αναθεωρημένη Οδηγία για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων
περιλαμβάνει πλέον στο πεδίο εφαρμογής της και συστήματα ΤΝ προκειμένου να ανταποκριθεί στις τεχνολογικές
εξελίξεις. Συγγενής με αυτήν ήταν η υπό διαπραγμάτευση Οδηγία για την προσαρμογή των κανόνων περί
εξωσυμβατικής αστικής ευθύνης στην ΤΝ (εφεξής “οδηγία περί ευθύνης για την ΤΝ”) η οποία είχε ως στόχο την
διευκόλυνση των ζημιωθέντων από τη χρήση εφαρμογών ΤΝ στην διεκδίκηση αποζημίωσης στα πλαίσια της
εξωσυμβατικής αστικής ευθύνης, αλλά τελικά αποσύρθηκε. Μπορεί να υποστηριχθεί ως εκ τούτου ότι
παρατηρούμε έναν νέο κλάδο δικαίου εν τη γενέσει, ενόψει όλων αυτών των αλλαγών, που στοχεύει στη ρύθμιση
της ΤΝ και ο οποίος θα πρέπει να συνάδει αρμονικά με το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής
Ένωσης για τις νέες τεχνολογίες.
Το παρόν πόνημα ευελπιστεί να προσφέρει μία εύχρηστη θεώρηση των ανωτέρω νομοθετημάτων και να
εξερευνήσει την συνδυαστική τους εφαρμογή παράλληλα με το ελληνικό δίκαιο σχετικά με την αστική,
εξωσυμβατική ευθύνη που ανακύπτει σε περίπτωση ζημίας που ενδέχεται να προκληθεί κατά τη χρήση
Εφαρμογών Συντρόφου ΤΝ, ήτοι ευρέως διαθέσιμων ηλεκτρονικών εφαρμογών ΤΝ που μιμούνται ρομαντικούς
συντρόφους. Το άρθρο θέτει ως στόχο να απαντήσει στο εξής Ερευνητικό Ερώτημα:
Πώς το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ΤΝ και το ελληνικό αστικό δίκαιο
αντιμετωπίζουν ζητήματα εξωσυμβατικής ευθύνης που ανακύπτουν από τη χρήση εφαρμογών συντρόφων ΤΝ,
υπό το πρίσμα της αλληλεπίδρασης ανθρώπου-ΤΝ σε γενικά και εξειδικευμένα πλαίσια;
Συγκεκριμένα, το άρθρο θα εξετάσει τις κύριες διατάξεις των σχετικών με την ΤΝ ανωτέρω ενωσιακών
νομοθετημάτων αντικριστά με την εφαρμογή του ελληνικού δικαίου για την εξωσυμβατική ευθύνη (Κεφάλαιο ΙΙ). Η
σύγκριση και εφαρμογή των επιλεγμένων νομοθετημάτων θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο μιας υποθετικής
περιπτωσιολογίας διερευνώντας την ζημία που ενδέχεται να προκύψει σε δύο διαφορετικές, πιθανές παραλλαγές
αλληλεπίδρασης του χρήστη με την ΤΝ, μία γενική και μία πιο εξειδικευμένη, χρησιμοποιώντας τις εφαρμογές
συντρόφων ΤΝ ως σημείο αναφοράς και προτείνοντας ερμηνευτικές προσεγγίσεις στις υφιστάμενες διατάξεις
(Κεφάλαιο ΙΙΙ). Τελικώς, η ανάλυση θα απαντήσει στο Ερευνητικό Ερώτημα, υπό το πρίσμα της διασφάλισης
αποτελεσματικής προστασίαςτων ατόμων, προσφέροντας την εκτεθείσα περιπτωσιολογία ως πηγή έμπνευσης
για άλλες αντίστοιχες αλληλεπιδράσεις ανθρώπου με την ΤΝ, στις οποίες μπορεί να παρατηρηθεί παρόμοια
διάκριση μεταξύ γενικής και εξειδικευμένης χρήσης (Κεφάλαιο IV).
